Osteochondroza odcinka szyjnego kręgosłupa

Osteochondroza szyjna jest przewlekłą chorobą kręgosłupa w odcinku C1-C7, w której dochodzi do zmian zwyrodnieniowych krążków międzykręgowych.

Osteochondroza kręgosłupa szyjnego zajmuje drugie miejsce pod względem częstości występowania wśród wszystkich patologii zwyrodnieniowo-dystroficznych kręgosłupa (po osteochondrozie kręgosłupa lędźwiowego). W ostatnich dziesięcioleciach choroba ta stała się znacznie „młodsza” i obecnie choruje na nią coraz więcej osób w stosunkowo młodym wieku (do 35 – 40 lat).

Leczenie farmakologiczne tej choroby jest objawowe i nie zatrzymuje rozwoju powikłań - wypukłości, przepukliny międzykręgowej.

Skuteczność leczenia niefarmakologicznego zależy od stadium choroby. Aby osiągnąć trwałe pozytywne rezultaty, konieczne jest oddziaływanie na przyczynę zaburzeń metabolicznych w krążkach międzykręgowych.

W tym celu kliniki stosują kompleksową terapię z wykorzystaniem metod orientalnej fizjoterapii i refleksologii, która daje pozytywne rezultaty w ponad 90% przypadków choroby.

Objawy, znaki

Objawy osteochondrozy szyjnej można podzielić na trzy grupy.

1. Pierwsza grupa objawów jest związana z przyczynami jej wystąpienia - skurczami mięśni. Objawiają się uporczywym bólem i uczuciem sztywności w okolicy szyjno-kołnierzowej i górnej części pleców.
2. Druga grupa objawów związana jest z uciskiem korzeni nerwowych w odcinkach C1-C7 – są to: ból tylnej części głowy, drętwienie, osłabienie palców, ból serca, pod łopatką, barku, przedramienia. W przypadku uszczypnięcia korzenia nerwowego w dolnej części odcinka szyjnego kręgosłupa i na jego granicy z kręgosłupem piersiowym rozwija się nerwoból międzyżebrowy: piekący lub kłujący ból w klatce piersiowej, który nasila się przy próbie wzięcia głębokiego oddechu, kaszlu, kichaniu, zaczerwienieniu skóry w przestrzeniach międzyżebrowych. Objawy osteochondrozy szyjnej związane z uciskiem korzeni nerwowych w kręgosłupie są zazwyczaj jednostronne i nasilają się wraz z ruchem i aktywnością fizyczną.
3. Trzecia grupa objawów związana jest z zaburzeniami dopływu krwi do mózgu – są to: zawroty głowy, bóle głowy, ciemnienie, migoczące plamki w oczach, hałas lub dzwonienie w uszach, skoki ciśnienia krwi, zaburzenia koordynacji ruchów, niestabilność chodu, zaburzenia pamięci, obniżona sprawność umysłowa, nudności.

Zespół objawów osteochondrozy szyjnej związanych z zaburzeniami dopływu krwi do mózgu nazywany jest zespołem niewydolności kręgowo-podstawnej.

Przyczyny rozwoju, etapy

Okolica kręgów szyjnych jest najbardziej ruchomą częścią kręgosłupa, która podlega ciągłym obciążeniom, podtrzymując głowę i utrzymując jej ciężar.

Ważny!

Gdy głowa jest pochylona do przodu, obciążenie krążków międzykręgowych znacznie wzrasta, co przyspiesza ich zużycie i powoduje rozwój osteochondrozy. Dlatego wielu ekspertów uważa zamiłowanie do smartfonów i innych gadżetów za jeden z czynników szybkiego rozprzestrzeniania się tej choroby.

Obciążenia kręgosłupa są pochłaniane i pochłaniane przez elastyczne podkładki znajdujące się pomiędzy kręgami i nazywane krążkami międzykręgowymi. Składają się z tkanki łącznej (kolagenu) i zawierają dużą ilość płynu. Kolagen zapewnia elastyczność i amortyzację, a woda zapewnia odporność na ściskanie.

Jeśli dopływ krwi do krążków międzykręgowych zostanie zakłócony, prowadzi to do spowolnienia regeneracji tkanki łącznej i jednocześnie do odwodnienia. W rezultacie tarcze tracą swoje właściwości amortyzacyjne i odporność na naprężenia.

Główną przyczyną rozwoju osteochondrozy szyjnej jest napięcie mięśni, hipertoniczność i skurcze mięśni w górnej części pleców i okolicy szyjno-kołnierza. Rozwojowi choroby w dużym stopniu sprzyja zła postawa ciała (pochylanie się), siedzący tryb życia i długotrwałe przebywanie w pozycji statycznej.

Skurcze mięśni uniemożliwiają przepływ krwi do kręgosłupa, zakłócają krążenie krwi i dopływ krwi do krążków międzykręgowych. Prowadzi to do zakłócenia procesów metabolicznych i regeneracji tkanek.

Krążki międzykręgowe otrzymują coraz mniej kolagenu (budulca tkanki łącznej) i tlenu. Proces ich odnowy komórkowej ulega spowolnieniu.

W rezultacie zużycie krążków międzykręgowych następuje szybciej niż ich odbudowa - rozwija się osteochondroza.

Wygłodzenie krążków międzykręgowych prowadzi do ich zwyrodnienia, a w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych – stają się one coraz bardziej spłaszczone, suche i cienkie. Kiedy jądro miażdżyste wysycha, tworzą się w nim promieniowe pęknięcia, a sztywny włóknisty pierścień dysku staje się luźny i luźny.

Ponieważ kręgosłup szyjny podlega ciągłemu obciążeniu ciężarem głowy i jej ruchami (przechylenia, skręty w prawo, w lewo), proces zmian zwyrodnieniowych w nim rozwija się szczególnie szybko. Grubość dysków staje się coraz mniejsza, wysokość szczelin między kręgami maleje i stają się one coraz bliżej siebie.

Każdy kręg składa się z ciała, w którym znajduje się kanał kręgowy, przechodzi rdzeń kręgowy i procesy. Kiedy kręgi łączą się, ich wyrostki zamykają się i niczym szczypce chwytają i ściskają korzenie nerwów wychodzących z rdzenia kręgowego.

Ból po uszczypnięciu rozprzestrzenia się wzdłuż nerwu, promieniując do serca, ramienia, barku i pod łopatką.

Ważny!

Korzenie nerwowe nazywane są „korzenikami”, a ból pojawiający się po ich uszczypnięciu nazywa się radikulopatią. Długotrwałe uszczypnięcie korzeni nerwowych często prowadzi do ich zapalenia – zapalenia korzonków nerwowych.

Ból spowodowany uszczypnięciem nerwu powoduje dodatkowy skurcz mięśni, który uciska tętnicę kręgową. Tętnica ta transportuje krew do mózgu. Po ściśnięciu pogarsza się dopływ krwi do mózgu, rozwija się głód tlenu (niedotlenienie), co staje się przyczyną zespołu niewydolności kręgowo-podstawnej.

Aby zrekompensować obciążenia na tle zmian zwyrodnieniowo-dystroficznych w krążkach międzykręgowych, na krawędziach kręgów pojawiają się odrosty kostne - osteofity. Ich wzrost ogranicza zakres ruchów w odcinku szyjnym i powoduje uczucie sztywności.

W późnym stadium choroby dochodzi do wygładzenia fizjologicznej lordozy (skrzywienia kręgosłupa w odcinku szyjnym).

W swoim rozwoju osteochondroza szyjna przechodzi przez cztery etapy:

1. W pierwszym etapie następuje postępujące zmniejszenie wysokości szczeliny między kręgami na tle coraz bardziej ścieńczenia krążka międzykręgowego. Powoduje to uszczypnięcie korzenia nerwowego, zaburzenie unerwienia ręki. Rozwija się zespół bólowy, a także zespół niewydolności kręgowo-podstawnej, związany z pogorszeniem dopływu krwi do mózgu i jego niedotlenieniem. Wzdłuż krawędzi kręgów tworzą się narośla kostne. Zmiany zwyrodnieniowo-dystroficzne w kręgosłupie są wyraźnie widoczne na zdjęciach RTG i tomogramach.
2. W drugim etapie występ dysku następuje na tle osłabienia, rozwłóknienia i rozluźnienia zewnętrznego, twardego włóknistego pierścienia - występu. Najczęściej występ ma charakter miejscowy i jest skierowany w kierunku tylnym – w stronę kręgosłupa. Takie występy nazywane są grzbietowymi. Występ w kierunku bocznym nazywany jest występem bocznym. Na tle niestabilności kręgosłupa szyjnego i wzrostu osteofitów możliwy jest rozwój spondyloartrozy.
3. W trzecim etapie zewnętrzny pierścień włóknisty nie jest w stanie wytrzymać wewnętrznego ciśnienia i pęknięć. W tym przypadku część jądra miażdżystego zostaje wyciśnięta - powstaje przepuklina międzykręgowa. Jeśli wypadnięcie dysku nastąpi w kierunku tylnym, możliwy jest ucisk (zwężenie) rdzenia kręgowego wraz z rozwojem jednostronnego lub obustronnego niedowładu i paraliżu.
4. W czwartym etapie krążki międzykręgowe całkowicie tracą swoje funkcje, a zakres ruchów w odcinku szyjnym kręgosłupa zmniejsza się do minimum. Osteofity osiągają takie rozmiary, że uniemożliwiają obrócenie głowy.

Diagnostyka

Rozpoznanie osteochondrozy szyjnej obejmuje badanie zewnętrzne i badania sprzętu.

Podczas badania zewnętrznego lekarz dotyka odcinka szyjnego kręgosłupa, identyfikuje ośrodki skurczów mięśni (punkty spustowe) i określa lokalizację choroby. Następnie przeprowadza badania siły mięśniowej rąk w celu oceny zaburzeń unerwienia.

Spośród sprzętowych metod diagnostycznych stosuje się radiografię i rezonans magnetyczny (MRI).

Rentgen pokazuje wysokość szczelin między kręgami (i jej zmniejszenie), osteofity.

Rezonans magnetyczny (MRI) pozwala na bardziej szczegółowe badanie tkanek łącznych – krążka międzykręgowego, więzadeł, struktur nerwowych, naczyń krwionośnych. Tomogram pokazuje budowę krążka międzykręgowego, jego wysunięcie, obecność przepukliny lub występu, obecność lub brak zwężenia rdzenia kręgowego, a także pomaga ocenić stopień zaburzenia dopływu krwi.

USG Doppler (USD) służy do badania przepływu krwi w tętnicy kręgowej.

Leczenie osteochondrozy szyjnej

Oprócz akupunktury, akupresury, terapii podciśnieniowej i moksoterapii, hirudoterapia jest szeroko stosowana w medycynie orientalnej w leczeniu osteochondrozy szyjnej. Pijawki lekarskie instaluje się w okolicy szyi i z tyłu głowy.

Wydzielina pijawki zawiera kompleks substancji bioaktywnych, które rozrzedzają krew i działają przeciwzapalnie. Hirudoterapia pomaga poprawić ukrwienie mózgu i krążków międzykręgowych, ustabilizować ciśnienie krwi, złagodzić ból i stany zapalne. Jest to jedna ze skutecznych pomocniczych nielekowych metod leczenia osteochondrozy kręgosłupa szyjnego.

1. Metody leczenia farmakologicznego. W celu zmniejszenia stanu zapalnego i bólu w przypadku ucisku nerwu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) na bazie diklofenaku, ibuprofenu, ketoprofenu, piroksykamu itp. w postaci maści, zastrzyków lub doustnie. Aby złagodzić silny ból, można podać wstrzyknięcie środka przeciwbólowego do przestrzeni nadtwardówkowej – pomiędzy okostną a wyściółką rdzenia kręgowego. Ta metoda nazywa się blokadą zewnątrzoponową. Efekt uśmierzenia bólu utrzymuje się od kilku dni do kilku miesięcy. Jako środki pomocnicze można przepisać chondroprotektory (w celu spowolnienia procesu niszczenia tkanki łącznej krążków międzykręgowych i stawów), leki rozszerzające naczynia krwionośne i kompleksy witaminowe (witaminy B, A, E). Aby zmniejszyć napięcie i skurcze mięśni, stosuje się leki przeciwskurczowe i zwiotczające mięśnie.
2. Leczenie niefarmakologiczne. Metody nielekowe obejmują refleksologię i fizjoterapię w celu zmniejszenia obciążenia krążków międzykręgowych, poprawy krążenia krwi, eliminacji skurczów mięśni, hipertoniczności, zmniejszenia bólu i innych objawów choroby, stanu zapalnego.
3. Leczenie chirurgiczne
   Głównym wskazaniem do zabiegu jest zwężenie rdzenia kręgowego lub duże prawdopodobieństwo jego rozwoju.
   Operację osteochondrozy kręgosłupa nazywa się dyskektomią. Polega na częściowym lub całkowitym usunięciu zajętego dysku i zastąpieniu go endoprotezą.

Ważny!

Operacja chirurgiczna nie eliminuje przyczyny rozwoju osteochondrozy i jej powikłań, dlatego w 10–15% przypadków po niej rozwijają się nawroty - nowe wypukłości, przepukliny w sąsiednich odcinkach kręgosłupa szyjnego.

Leczenie w klinice 

Leczenie osteochondrozy szyjnej w specjalistycznej klinice pomoże wyeliminować przyczynę choroby, w wyniku czego znikną jej objawy i zapobiegnie się rozwojowi powikłań.

Leczenie można przeprowadzić środkami nielekowymi, bez operacji. Jego skuteczność w stadiach 1-3 choroby wynosi ponad 90%.

Wysoki efekt terapeutyczny osiąga się dzięki synergii kilku metod w ramach kompleksowej sesji trwającej 1 – 1,5 godziny.

1. Akupresura. Poprzez mocne naciśnięcie ośrodków spustowych lekarz łagodzi skurcze mięśni, rozluźnia napięte mięśnie oraz usuwa przeszkody w przepływie i ukrwieniu kręgosłupa. Za pomocą akupresury eliminowana jest główna przyczyna choroby, poprawia się krążenie krwi, przyspieszają procesy metabolizmu i regeneracji tkanek w krążkach międzykręgowych.
2. Terapia moksoterapią. Punktowe ogrzewanie okolicy szyjno-kołnierzowej, górnej części pleców i tylnej części głowy powoduje przepływ krwi, przyspiesza gojenie i odbudowę krążków międzykręgowych, mobilizuje i pobudza naturalne mechanizmy regeneracyjne. Obok akupresury jest to jedna z kluczowych procedur w leczeniu osteochondrozy.
3. Akupunktura. Wkłucie igieł w punkty bioaktywne poprawia przewodnictwo kanałów nerwowych, likwiduje drętwienie dłoni i przywraca siłę mięśni dłoni. Ponadto akupunktura ma działanie przeciwbólowe, które nie ustępuje stosowaniu leków przeciwbólowych (blokada zewnątrzoponowa) i przewyższa NLPZ.
   Akupunktura wzmacnia działanie akupresury, działa przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo.
4. Terapia kamieniami. Rozgrzewka kamieniami pobudza przepływ krwi, pomaga lepiej rozluźnić napięte mięśnie i przyspieszyć regenerację krążków międzykręgowych.
5. Terapia próżniowa. Bańki i masaż bańkami poprawiają krążenie krwi, pobudzają przepływ krwi, stymulują regenerację dysku i pomagają złagodzić napięcie mięśni.
6. Terapia manualna. Stosując delikatne rozciąganie (trakcję) kręgosłupa lekarz odciąża krążki międzykręgowe, zwiększa wysokość szczelin międzykręgowych, uwalnia uciśnięte korzenie nerwowe i naczynia krwionośne, zwiększa ruchomość odcinka szyjnego kręgosłupa, łagodzi ból.

Terapię manualną można stosować tylko w przypadku niepowikłanej osteochondrozy. Trakcję kręgosłupa należy wykonywać wyłącznie ręcznie. Metody trakcji sprzętowej są z reguły nieskuteczne, a w przypadku skomplikowanych chorób niebezpieczne i niedopuszczalne. W przypadku przepukliny lub wypukłości grzbietowej z ryzykiem zwężenia kręgosłupa terapia manualna jest przeciwwskazana. Aby wykluczyć przeciwwskazania, należy wykonać badanie MRI.

Przed sesją terapii manualnej mięśnie pleców powinny być dobrze rozluźnione, kręgosłup nie powinien być w stanie napiętym. W przeciwnym razie zabieg może spowodować powikłania - zerwanie więzadeł, zwichnięcie lub zerwanie mięśnia, złamanie stawu międzykręgowego. W klinice terapię manualną stosuje się dopiero po wstępnej akupresurze, aby całkowicie wyeliminować ryzyko wystąpienia skutków ubocznych.

Przebieg leczenia osteochondrozy szyjnej wynosi zwykle 10–15 złożonych sesji, które przeprowadza się co drugi dzień. Następnie wykonuje się kontrolne badanie MRI w celu oceny uzyskanych wyników.

Po sześciu miesiącach można przepisać drugi cykl leczenia (zwykle w przypadku skomplikowanej osteochondrozy).

Komplikacje

W okolicy szyjnej średnica kanału kręgowego (kręgowego) jest minimalna, więc nawet małe przepukliny i wypukłości stanowią poważne zagrożenie.

Najpoważniejszym powikłaniem choroby jest zwężenie rdzenia kręgowego, które może prowadzić do zaburzeń pracy układu sercowo-naczyniowego, oddechowego i innych układów organizmu, niedowładu, paraliżu, a w efekcie niepełnosprawności.

Zapobieganie

Najlepszą profilaktyką osteochondrozy szyjnej jest pływanie, gry na świeżym powietrzu i inna aktywność fizyczna, a także utrzymywanie prawidłowej postawy.

Ważny!

Dobrym sposobem zapobiegania osteochondrozie szyjnej jest fizjoterapia. Najlepiej, jeśli lekarz medycyny rehabilitacyjnej dobierze dla Ciebie zestaw ćwiczeń z zakresu terapii ruchowej. Główną gwarancją skuteczności terapii ruchowej jest regularność, a nie intensywność aktywności fizycznej. Ćwiczenia należy wykonywać codziennie, o tej samej porze – to jest klucz do wyników.

Często zadawane pytania

Czy można wyleczyć osteochondrozę szyjki macicy za pomocą domowych środków?

W domu można złagodzić niektóre objawy osteochondrozy szyjnej, ale nie można przeprowadzić pełnego leczenia. Stosowanie takich metod jak akupunktura, akupresura, moksoterapia, pomimo pozornej prostoty tych zabiegów, wymaga wysoko wykwalifikowanych i doświadczonych lekarzy. To samo dotyczy hirudoterapii. Stosowanie maści przeciwzapalnych (NLPZ) ma działanie objawowe i może czasowo złagodzić ból. Plastry i okłady rozgrzewające mogą poprawić miejscowe krążenie krwi, zmniejszyć napięcie mięśni i złagodzić ból, ale nie są lekarstwem.

Co jest lepsze, leczenie czy operacja krążków międzykręgowych?

Operacja jest wskazana w przypadkach, gdy leczenie zachowawcze nie jest już możliwe. Mianowicie w przypadku zwężenia rdzenia kręgowego lub wysokiego ryzyka jego wystąpienia na etapie przepukliny międzykręgowej. Jest to ostateczność, którą stosuje się na siłę, aby zapobiec najgorszemu – paraliżowi organizmu. W rzeczywistości nie jest to nawet leczenie, ponieważ nie przywraca uszkodzonego dysku. We wszystkich przypadkach, w których możliwe jest leczenie zachowawcze, lepiej obejść się bez operacji.

Czy można wyleczyć osteochondrozę szyjną?

We wczesnych, a nawet środkowych stadiach choroby można nie tylko zatrzymać jej rozwój, ale także odwrócić i przywrócić krążki międzykręgowe. Czyli wyleczyć chorobę. Oczywiście, jeśli po tym czasie będziesz kontynuować dotychczasowy tryb życia i nie zastosujesz się do zaleceń lekarza, choroba powróci. Zwycięstwo nad osteochondrozą jest możliwe tylko dzięki wspólnej pracy i odpowiedzialności lekarza i pacjenta.